REPORTAGE  
Riorama 36 – december 2021

Watergerelateerde subsidies gekoppeld aan ambitieuze hemelwater- en droogteplannen

Klimaatverandering stelt ons voor nieuwe uitdagingen. Gewijzigde neerslagpatronen leiden tot langere droogteperiodes in de zomer afgewisseld met intense regenbuien. In de winter zal dan weer meer neerslag vallen. Overstromingen van rioleringen zullen tegen 2030 tot twee maal vaker voorkomen. Tegen 2050 zullen ze zelfs vervijfvoudigen.

De voorbije jaren is dan ook het inzicht gegroeid dat we anders moeten omgaan met ons hemelwater.

Hemelwater- en droogteplannen dragen daartoe bij. Een hemelwater- en droogteplan is veel meer dan zomaar een plan. Het zet een proces in gang voor een integrale watervisie die de basis vormt voor een veerkrachtige stad of gemeente. Die integrale visie gaat over waar en hoe ze hemelwater zoveel mogelijk ter plaatse infiltreren, hergebruiken en bufferen.

Hemelwaterplannen op gemeentelijk niveau geven een gebiedsdekkende visie over hoe er vandaag en in de toekomst met hemelwater moet worden omgegaan. Dat geldt zowel voor hemelwater afkomstig van onverharde als van verharde oppervlakken. Daarbij zal elke gemeente rekening moeten houden met stedenbouwkundige evoluties in de volgende jaren. Daarnaast moet de visie ook passen binnen de andere beleidsdocumenten van een gemeente en aansluiten bij adviezen over lopende projecten en studies.

Wat is het doel van een hemelwater- en droogteplan?

1. Een gezamenlijk leerproces doorlopen rond de aanpak van wateroverlast en – schaarste.
2. Een functioneel kader aanbieden op basis waarvan een lokaal bestuur en haar partners beslissingen kunnen nemen.
3. Een gebiedsgerichte visie formuleren met een oplijsting van adequate maatregelen en opportuniteiten.
4. Een klimaatrobuuste en aangename leefomgeving creëren.

De theoretische basis voor elk hemelwaterplan is de ladder van Lansink. Deze geeft aan welke maatregelen te verkiezen zijn inzake de verwerking van hemelwater. De ladder is verankerd in de regelgeving die betrekking heeft op het ontwerp en de aanleg van rioleringen.

In de Blue Deal is opgenomen dat het ambitieniveau van de hemelwaterplannen wordt verhoogd. De scope zal verbreden naar een hemelwater- en droogteplannen. Droogte zal voortaan dus ook standaard deel uitmaken van de hemelwaterplannen. Het inzetten op blauwgroene oplossingen zal onder andere de hittestress helpen beperken.

Blauwdruk voor opmaak hemelwater- en droogteplannen

Vanaf 2024 zal een gemeente enkel toegang krijgen tot watergerelateerde subsidies als zij beschikt over een voldoende ambitieus hemelwater- en droogteplan. Om gemeentebesturen hierbij te ondersteunen, heeft de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW) een blauwdruk uitgewerkt. Daarmee kunnen lokale besturen aan de slag om een plan op te stellen zoals vooropgesteld in de Blue Deal.

Wat staat er komende maanden nog op de Vlaamse agenda?

Om duidelijkheid te creëren voor de gemeenten is de opmaak van een goedkeuringsprocedure voor de vaststelling van een hemelwater- en droogteplan prioritair. Er is ook nog meer duidelijkheid nodig over hoe de al opgemaakte hemelwaterplannen moeten aangepast worden om te voldoen aan de blauwdruk en welke procedures hiervoor moeten doorlopen worden. Vervolgens zal ook de wetgeving aangepast worden zodat het ontvangen van watergerelateerde subsidies afhankelijk wordt gemaakt van een hemelwater- en droogteplan.