REPORTAGE  
Riorama 37 – maart 2022

Klimaatrobuuste wegopbouw doorstaat de test met glans

Een waterinfiltrerende onderfundering in combinatie met een klassieke toplaag. Deze nieuwe vorm van wegopbouw werd voor het eerst toegepast in het West-Vlaamse Staden. Een behoorlijk nat jaar verder bewijst het concept dat het werkt én sleept het de FEBE Element Award in de wacht.

Regenwater ter plaatse houden en het de ruimte geven om in de bodem te dringen, is de beste manier om onze omgeving aan te passen aan een veranderend klimaat. Daarvoor zijn vaak eenvoudige bovengrondse oplossingen mogelijk. Maar niet overal is er voldoende plaats om regenwater langs de rijweg op te vangen en te laten infiltreren in grachten, wadi’s of bufferbekkens. En een waterdoorlatend wegdek kan niet aangelegd worden op wegen met veel verkeer.

Rik Debusschere, projectleider en infiltratiespecialist bij Aquafin, ontwikkelde daarom in samenwerking met AB Roads en het Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw (OCW) twee jaar geleden een onderfundering die niet alleen zorgt voor stabiliteit maar die ook als buffer dient om het water te laten infiltreren in de bodem. En dat met een afwerking in eender welke klassieke toplaag. Het regenwater stroomt van het wegdek af in een extra grote infiltratiekolk die ook als filter dient. Vervolgens loopt het verder via een U-goot in de onderfundering die het langzaam afgeeft aan de bodem.

Anders denken

“Onze redenering ging natuurlijk recht in tegen het gangbare principe dat de onderfundering vooral droog moet blijven om de stabiliteit te garanderen,” zegt Rik Debusschere. “Dat nooit eerder nieuwe standaardbepalingen zo snel in het standaardbestek voor de wegenbouw werden opgenomen, bewijst dat de sector vertrouwen heeft in het concept. We hadden de specifieke samenstelling dan ook uitgebreid getest samen met het OCW en AB Roads.”

Eigenlijk begint het omgekeerd denken al bij de ontwerpfase. Het ontwerp van de bovenbouw bepaalt namelijk hoe de onderfundering eruit ziet. Factoren als het type bestrating en of er al dan niet bomen zijn, beïnvloeden de opbouw. Ook de aanleg vraagt een andere aanpak dan wat aannemers gewend zijn. Eens er is afgegraven tot de onderkant van de nieuwe onderfundering, mogen er geen zware machines meer over. Die kunnen de bodem verdichten en zo de waterdoorlatende functie tenietdoen.

Nog beter dan verwacht

Dat de klimaatrobuuste wegopbouw wel degelijk werkt, blijkt nu ook in de praktijk. Het concept werd voor het eerst toegepast bij de heraanleg van de Slijperstraat in Staden (Oostnieuwkerke). De rijweg kreeg een waterdoorlatende onderfundering met een asfaltlaag. Het regenwater van de fiets- en voetpaden stroomt ook af naar de infiltrerende onderfundering van de rijweg. Omdat het om een eerste toepassing gaat, wordt het sponseffect van de nieuwe weg voortdurend gemonitord. De resultaten zijn nog beter dan verwacht (zie grafiek). Rik Debusschere: “Het voorbije jaar was bijzonder nat met zowel langdurige regen als korte, hevige buien. Een goede test dus voor het systeem. Daarenboven heeft het gebied een leemachtige ondergrond, niet meteen de meest waterdoorlatende. Desondanks heeft de overloop op geen enkel moment gewerkt.”

Debusschere neemt wel een aandachtpunt mee uit dit eerste project: “Zo’n hoge doorlatendheid zou bij steile hellingen eventueel opstuwing van het wegdek kunnen veroorzaken op het laagste punt. Daarom onderzoeken we nu of we dit kunnen oplossen door bijvoorbeeld om de 20 meter een afdamming in te bouwen. In een toekomstig project in Turnhout gaan we dit voor het eerst toepassen bij een hellingsgraad van 5% waar bovendien geen aparte leiding meer komt voor hemelwater.”