REPORTAGE
Riorama 37 – maart 2022
Door Matthias Vanheerentals
Belgische primeur: biomethaan uit afvalwater maakt aardgasnet groener
Er stroomt nu ook groen gas, afkomstig uit het waterzuiveringsproces, door het aardgasnet. Vlaams minister van Omgeving en Energie, Zuhal Demir, huldigde op 9 december de opwaardeerunit in die ruw biogas omzet in biomethaan op de site van de rioolwaterzuiveringsinstallatie van Aquafin in Antwerpen-Zuid. Met dit project boort Aquafin een nieuw potentieel aan voor de productie van een CO2-neutrale brandstof die bovendien altijd beschikbaar is.
Op de Aquafin-site aan het Kielsbroek in Antwerpen staat sinds kort een opwaardeerunit voor biomethaan. Die zorgt ervoor dat het biogas dat ontstaat door de vergisting van zuiveringsslib, wordt opgeschoond tot hetzelfde kwaliteitsniveau als aardgas. Zuiveringsslib bestaat voor een groot deel uit organisch materiaal. Het zijn micro-organismen die op een biologische manier de vervuiling in het huishoudelijk afvalwater afbreken. Doordat de slibmassa continu aangroeit, moet het teveel worden verwerkt. De vergisting van het organisch materiaal levert calorische waarde op die het bedrijf door warmtekrachtkoppeling al vele jaren omzet in groene stroom. Maar de energierecuperatie kan nog efficiënter en duurzamer als het gas zelf rechtstreeks gebruikt wordt. “Bij het omzetten naar elektriciteit is er ook veel restwarmte, die we niet altijd optimaal kunnen inzetten”, zegt Christel Van Moer, projectmanager Innovatie bij Aquafin. “Daarom gaan we nu het gas zelf valoriseren, zodat er geen energie verloren gaat.”
Opgeschoond gas
Biogas afkomstig uit de waterzuivering is niet zuiver genoeg om rechtstreeks op het gasnet te injecteren. Voor de opwaardering tot groen gas ofwel biomethaan zorgt de behandelunit van het Nederlandse Bright Biomethane. Het opschonen gebeurt in verschillende stappen waarbij in eerste instantie het biogas wordt afgekoeld en het vocht wordt onttrokken. Nadien volgt nog een zuivering met actiefkoolfilters. De methaan- en CO2-componenten worden tot slot van elkaar gescheiden met een membraansysteem zodat er enkel hoogwaardig biomethaan overblijft. Alvorens dit groen gas via een nageschakelde injectie-eenheid van Fluvius op het aardgasnet wordt geïnjecteerd, wordt de samenstelling gecontroleerd en krijgt het de specifieke gasgeur mee, net zoals bij fossiel gas gebeurt. Gas is geur- en kleurloos, de toegevoegde geur moet ervoor zorgen dat het detecteerbaar is waardoor onveilige situaties meteen opgemerkt worden.
Eerste installatie
De biomethaaninstallatie van Aquafin is de eerste in België die groen gas puurt uit biogas dat afkomstig is uit de vergisting van waterzuiveringsslib. Het innovatieve project werd gerealiseerd met de financiële steun van de Vlaamse overheid. “We hebben nog een vijftal andere locaties die in aanmerking komen voor de productie van biomethaan. Maar eerst willen we de werking van deze pilootinstallatie en het businessmodel dat we er rond bouwden, evalueren,” besluit Van Moer.
Behalve als aardgas, kan het groen gas ook gebruikt worden in de gecomprimeerde vormen CNG (Compressed Natural Gas) en LNG (Liquefied Natural Gas). Didier Hendrickx, Public Affairs Manager van Gas.be: “Biomethaan en andere groene gassen in het algemeen spelen een cruciale rol in de decarbonisatie van onze economie. De energietransitie vraagt een waaier aan klimaatneutrale oplossingen en groen gas is een deel ervan.” Dit project verdient zich terug door de verkoop van de gasmolecule en door de verkoop van groengascertificaten. Vooral dit laatste is een nieuwe markt.
Bij het omzetten naar elektriciteit is er ook veel restwarmte, die we niet altijd optimaal kunnen inzetten”,
Christel Van Moer, projectmanager Innovatie bij Aquafin.


