REPORTAGE  
Riorama 46 – juni 2024

Investeren om te blijven renderen

De volledige infrastructuur voor transport en zuivering van huishoudelijk afvalwater die Aquafin beheert voor het Vlaamse Gewest, heeft op dit moment een herinvesteringswaarde van maar liefst 10 miljard euro. Tel daar nog het rioleringspatrimonium van de gemeenten bij en je komt tot een tienvoud van dat bedrag. Dat zijn gigantische investeringen, waarvan het rendement niet mag verloren gaan.

Doemscenario’s als zinkgaten in drukke wegen wil Vlaanderen uit alle macht vermijden. Daarom legde de Vlaamse Regering een inspectietraject op voor de gemeentelijke rioleringen, waarin ook Aquafin een voortrekkersrol opnam. Dat de inspecties vandaag op schema zitten om tegen 2027 volledig uitgevoerd te zijn, valt af te leiden uit de digitale statustool (statustool.aquafin.be) die we ontwikkelden. Maar daarmee zijn de vastgestelde beschadigingen natuurlijk nog niet opgelost.

Beter voorkomen dan genezen

Zowel de gemeenten als Aquafin moeten er met een actief asset management voor zorgen dat hun investeringen uit het verleden blijven renderen. Dat houdt in: tijdig herstellen of vervangen. Zoniet valt de totale kostprijs bij faling nog een pak hoger uit. Behalve een hogere herstellingskost, moet er namelijk ook rekening worden gehouden met ecologische schade (als het afvalwater in het milieu terechtkomt) en met omgevingshinder (bij een ingrijpende herstelling).

De voorbije jaren bracht Aquafin de toestand van de assets in zijn pompstations en het bovengemeentelijke rioleringsstelsel in kaart. Vervolgens vertaalde het die in scores van de Asset Health Index of gezondheidsindex volgens de norm NEN2767. Dezelfde oefening voor de rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI) wordt momenteel afgerond. In eerste instantie baseren we ons op de leeftijd van de assets, later wordt die informatie verfijnd met vaststellingen tijdens visuele inspecties. De resultaten die we weerspiegeld zien in de scores van de gezondheidsindex vormen de basis voor Lange Termijn Asset Plannen (LTAP’s). Dat laat toe om investeringen tijdig in te plannen en verder in de toekomst te kijken.

Oudere infrastructuur, meer kosten

Naast de infrastructuur die Aquafin zelf bouwde sinds zijn oprichting in 1990, en die intussen ook al meer dan 30 jaar oud is, namen we ook bestaande riolerings- en zuiveringsinfrastructuur over van de Vlaamse Milieumaatschappij. “We berekenden dat onze investeringen om al de assets in goede toestand te houden, in 2024 eigenlijk 145 miljoen zouden moeten bedragen, terwijl er slechts een budget van 45 miljoen euro voorzien is,” zegt Danny Verhulst, Asset Manager bij Aquafin. “Gezien de verdere veroudering van het patrimonium, is dat een kost die jaarlijks gradueel stijgt en over enkele jaren het niveau van nieuwe investeringen inhaalt. In het assetmanagementbudget tellen we overigens niet alleen optimalisaties en vervangingen, maar ook een inhaalbeweging van vervangingen die in het verleden hadden moeten gebeuren en door budgettekorten zijn uitgesteld. Asset management is voor Aquafin dan ook een noodzakelijke kernactiviteit opdat de infrastructuur, waarin al zoveel is geïnvesteerd, haar werk zou blijven doen.”