TECHNIEK  
Riorama 20 – december 2017

Validatie van camerasystemen voor het uitvoeren van visueel rioolonderzoek

Visueel onderzoek van riolen is noodzakelijk om de staat van het rioolstelsel in kaart te brengen. Hiervoor zijn verschillende technieken beschikbaar:

Voor de oplevering van een nieuw stelsel is het noodzakelijk dat het riool voldoet aan de gestelde eisen. Wat wordt bedoeld met gestelde eisen? De leiding die zich tussen twee knopen bevindt is samengesteld uit verschillende buizen. Deze buizen zijn van een welbepaalde lengte, diameter, materiaal en wanddikte. Ze zijn per buismateriaal of per type onderworpen aan eisen die vastgelegd zijn in normen. In deze normen is onder andere bepaald wat de toelaatbare toleranties zijn met betrekking tot buisverbindingen (axiale en radiale verplaatsing, hoekverdraaiing), deformatie, wandruwheid enz…

Om na te gaan of de aanleg aan deze specifieke eisen voldoet, is het nodig dat de leiding correct wordt opgeleverd. Een van de verplichte proeven bij zo’n oplevering is een directe of indirecte inspectie met een op afstand bediende camera die door de leiding rijdt. De apparatuur is door de tijd zo geëvolueerd dat de metingen van voornoemde eisen, maar ook het meten van een hellingprofiel tijdens het terugtrekken van de camerawagen mogelijk zijn. Dat betekent in de praktijk, dat alle voegen die meer dan 10 mm openstaan, dienen te worden gemeten. De aannemer moet zorgen voor een correcte aanleg zodat de voorgeschreven toleranties niet worden overschreden. Het is dan ook van groot belang dat de metingen, die bij zo’n oplevering worden uitgevoerd, correct zijn. Om tot een aanvaardbare kwaliteit te kunnen komen dient een visueel rioolonderzoek te worden uitgevoerd door inspecteurs die hiervoor een geschikte opleiding hebben gevolgd. Het Opzoekingscentrum voor de Wegnbouw (OCW) voorziet twee keer per jaar in zo’n vierdaagse opleiding die afgesloten wordt met een examen waarvoor de kandidaat-inspecteurs moeten slagen. Anderzijds is beschreven in de bestekvoorschriften aan welke eisen de apparatuur moet voldoen om geschikt te zijn voor zo’n opleveringsinspectie. In de bestekvoorschriften wordt verwezen naar dossier 16 “Kwaliteit van rioolnetten; Deel 1 –Visuele rioolinspectie”. In dat document staat opgenomen welke de toegelaten afwijkingen zijn met betrekking tot de metingen die de apparatuur moet uitvoeren om een correcte oplevering mogelijk te kunnen maken.

Het OCW is al vijftien jaar begaan met kwaliteit van onder andere de apparatuur die dagelijks wordt ingezet voor de controle en oplevering van riolen. De apparatuur, die instaat voor het in beeld brengen van de waarnemingen en de software die alles registreert volgens de norm NBN EN13508-2, wordt al jaren opgevolgd.

We hebben kunnen vaststellen dat de metingen én de software niet altijd voldeden om een correcte oplevering mogelijk te maken. Vaak waren de afwijkingen te wijten aan de manier waarop gemeten werd, of aan de software die de meetgegevens moest berekenen tot een resultaat. We zagen de noodzaak in om de apparatuur te valideren, in overleg met zowel de fabrikanten, die inspectiesystemen maken, als de softwareschrijvers, die de programma’s schrijven voor de registratie en de uitwisseling van de gegevens. Hiervoor heeft het OCW onder meer een validatieprocedure uitgewerkt en het nodige materiaal en ruimte voorzien.

De inspectiebedrijven, die vaak labo’s zijn, hebben desgewenst de mogelijkheid om gebruik te maken van deze diensten. Ze krijgen na afloop een lijvig verslag waarin in de vorm van duidelijke grafieken wordt weergegeven welke de afwijking is die de aangeboden apparatuur heeft en waar de afwijking zich bevindt ten opzichte van de gestelde eisen. Ook wordt het toepassingsgebied duidelijk weergegeven waarin de apparatuur kan worden gebruikt en correcte meetgegevens kan aanleveren. De metingen die gevalideerd worden zijn: beeldkwaliteit; afstandsmeting; hellingmeting; voegwijdtemeting, zowel optisch als lasermeting; software en uitwisseling van gegevens. Kortom alles wat nodig is om ervoor te zorgen dat de eindgebruiker van de gegevens, in het bijzonder de rioolbeheerder, correcte gegevens kan in ontvangst nemen. Deze gegevens vormen de input voor het nemen van eventueel verdere acties (zoals herstellingen). Deze acties kunnen maar beter op correcte gegevens zijn gebaseerd.

Door Francis Poelmans (Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw)

www.brrc.be/nl