REPORTAGE  
Riorama 35 – september 2021

Naar ambitieuze lokale hemelwater -en droogteplannen

De extreme droogte en hitte van de laatste drie jaar maakte het klimaat- en watervraagstuk plots heel zichtbaar. Het benadrukte de nood om volop in te zetten op de verdere ontwikkeling van een klimaatrobuuste, aangename leefomgeving met een kwalitatief verdichte bebouwde omgeving.

Lokale hemelwater – en droogteplannen zijn daarvoor een nuttig instrument. Ze maken de koppeling tussen lokaal waterbeleid en ruimtelijk beleid. Met Blue Deal vraagt de Vlaamse overheid nu ook om de ambities in deze hemelwaterplannen te verhogen. Hemelwater moet maximaal ter plaatse vastgehouden worden en de scope van de plannen moet verbreden naar hemelwater- en droogte. Lokale maatregelen tegen wateroverlast en -schaarste, kunnen bijvoorbeeld ook goede maatregelen zijn om het hitte-eilandeffect te reduceren.

De Blue Deal koppelt het hemelwater- en droogteplan ook aan het recht op watergerelateerde subsidies. Lokale besturen moeten een dergelijk plan hebben om vanaf 2024 nog aanspraak te maken op Vlaamse watergerelateerde subsidies.

Eind juni keurde de CIW een blauwdruk goed met de minimale vereisten waaraan de verbrede hemelwater – en droogteplannen moeten voldoen. Begin juli werd de blauwdruk voorgelegd aan het kabinet Demir. Op het moment van eindredactie was er nog geen reactie. De blauwdruk kwam tot stand via een intensief overleg tussen alle partijen binnen de CIW-projectgroep. Hij bevat een goede basis voor gemeenten, rioolbeheerders en andere betrokken partners om de visie op afwatering en het vasthouden van water verder vorm te geven.

Enkele highlights uit de blauwdruk.

  • De wil om met alle betrokken partijen een kwalitatieve, integrale en gedragen visie te ontwikkelen. Deze visie vormt een functioneel kader voor lokale besturen en andere overheden en actoren om beslissingen of initiatieven te nemen. Altijd in functie van een klimaatbestendig watersysteem voor grondwater, oppervlaktewater en hemelwater. Zo geeft deze visie richting aan een leefbare, waterbewuste en klimaatrobuuste gemeente en de ruimtelijke ontwikkelingen erin.
  • Het doel om een gebiedsgerichte visie voor het volledige grondgebied te ontwikkelen met aandacht voor het publiek en privaat domein. Daarbij is er voldoende inzet op brongerichte maatregelen en opportuniteiten met aandacht voor waterschaarste en wateroverlast. Bij voorkeur met multifunctionele effecten;
  • Lokale besturen kunnen zelf doelstellingen formuleren. De blauwdruk reikt daarbij mogelijke indicatoren aan en potentieelkaarten die aangeven welk potentieel verschillende maatregelen hebben.
  • De opmaak van een visie- en actieplan.

Bestaande hemelwater- en droogteplannen zullen opnieuw getoetst worden. Daarbij wordt gekeken of een voldoende gebiedsdekkende analyse is uitgevoerd en of maatregelen voor het afvoeren , vasthouden en laten infiltreren van hemelwater in evenwicht zijn. Die toets zal bepalen hoe snel een update van het plan nodig is.

Lokale besturen en hun rioolbeheerders staan alvast klaar om de opmaak van de nieuwe hemelwater- en droogteplannen breed uit te rollen.

Christophe Claeys

Coördinator rioolbeleid – AquaFlanders