REPORTAGE  
Riorama 39 – september 2022

Verhoogd ambitieniveau voor vasthouden regenwater tegen droogte en wateroverlast

Zeggen dat Vlaanderen verhard is, is een open deur intrappen. Maar waarom heeft dat nu zo’n grote impact op ons waterbeheer? Door gebouwen en verhardingen vloeit regenwater versneld weg en dringt het niet meer in de grond. Wat natuurlijk nefast is voor de grondwaterstanden. We kunnen dat echter vermijden door het water bij gebouwen en verhardingen ter plaatse vast te houden en te hergebruiken.

De Vlaamse regering maakte het daarom verplicht om bij nieuwbouw regenwaterputten met hergebruik, infiltratievoorzieningen en buffervoorzieningen met vertraagde lozingen te bouwen. Hiervoor werd degewestelijke stedenbouwkundige verordening hemelwater in het leven geroepen. Maar de extreme zomers van de laatste 5 jaar, waarvan 4 zeer droge zomers en 1 met grote wateroverlast, tonen dat er nog extra maatregelen nodig zijn. De Vlaamse overheid keurde midden juli een aanpassing van de gewestelijke stedenbouwkundige verordening hemelwater een eerste keer principieel goed. In het aangepaste voorstel zijn de nieuwe normen afgestemd op de huidige neerslagkarakteristieken. Bij bouwprojecten en bij grondige verbouwingen worden nu grotere volumes opgelegd.

AquaFlanders werkte binnen de CIW actief mee aan de uitwerking van het voorstel en staat achter de verhoging van de ambitie. De verordening zal op privaat en openbaar domein gelden. Voor het openbaar domein worden de normen uit de verordening nog doorvertaald in de code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen. Hiervoor werd binnen de CIW een projectgroep opgestart die Aquafin en Aquaflanders zullen trekken. Daarnaast is de sectorfederatie vragende partij om het verbod op infiltratie in beschermingszone I en II voor drinkwater te behouden. Dat is helaas niet gebeurd. Het is daarom belangrijk om in die beschermingszones extra goede afspraken te maken om infiltratie van verontreinigd water te voorkomen.

Vijf belangrijke wijzigingen

Wat is er nu net gewijzigd in de verordening?

  1. De bronmaatregelen –verharding vermijden, regenwater gebruiken, infiltreren en bufferen met vertraagde lozing- worden zowel bij nieuwbouw en uitbreiding van nieuwe verhardingen als bij grondige verbouwingen verplicht.
  2. De GSV hemelwater wordt van toepassing op privaat terrein en het openbare wegdomein. Voor eenvoudige particuliere projecten gelden de standaardregels. De code van goede praktijk voor de aanleg van riolering zal worden afgestemd met de GSV hemelwater. Dit zal de mogelijkheid bieden om vanuit de basisaannames meer optimale oplossingen te ontwerpen. Die kunnen dan worden toegepast voor het openbaar wegdomein en meer complexe particuliere projecten.
  3. Het gebruikte regenwater wordt uitgebreid door de volumes van waterputten te actualiseren, rekening houdend met droogteperiodes. Maar ook door het verplicht gebruik ervan te verruimen.
  4. De normen voor infiltratie- en buffervoorzieningen worden aangepast, rekening houdend met droogteperiodes en meer extreme neerslag.
  5. Collectieve voorzieningen worden mogelijk.

Aandachtspunten

De verordening werd een eerste keer principieel goedgekeurd en volgt nu het verdere goedkeuringsproces inclusief openbaar onderzoek. Ook zal er een handleiding worden uitgewerkt voor vergunning verlenende overheden en initiatiefnemers.

Bij de verdere uitwerking ziet AquaFlanders nog enkele aandachtspunten.

AquaFlanders pleit mee voor een verhoogd ambitieniveau van de bronmaatregelen die worden voorgesteld. Het ambitieniveau voor het particuliere en openbare domein moeten ook op elkaar afgestemd zijn.

Daarbij is er wel een verschil in context tussen eenvoudige eengezinswoningen en meer complexe projecten onder meer op het openbare domein. Het is daarom een goede zaak dat de code van goede praktijk voor de aanleg van riolering wordt vermeld als kader om meer optimale oplossingen te ontwerpen. AquaFlanders zal ook mee trekken om deze code van goede praktijk af te stemmen op een aanpassing van de GSV hemelwater.

Afwijkingen op de basisregels zullen mogelijk zijn zowel voor het private als het openbare domein in specifieke situaties. Artikel 13 laat deze afwijkingen toe als ze voldoende onderbouwd zijn. Het wordt belangrijk om aanvullend op de GSV hemelwater praktische handleidingen uit te werken.

Deze handleidingen moeten de regels toelichten met verschillende voorbeelden en ook initiatiefnemers en vergunningsverleners ondersteunen bij aanvragen voor afwijkingen. De verdere uitwerking daarvan zullen we mee opvolgen.

Tot slot is Aquaflanders vragende partij om het verbod op infiltratie in beschermingszone I en II voor drinkwater te behouden.

Dat verbod is noodzakelijk om de drinkwatervoorraden te beschermen uit voorzorg. Binnen beschermingszone I en II is de afstand tot de winning te beperkt om zekerheid te hebben over een voldoende natuurlijke zuivering. Ook zijn die beschermingszones I en II relatief beperkt in oppervlakte. Dat verbod is niet weerhouden, daarom vraagt AquaFlanders om in die beschermingszones extra goede afspraken te maken om infiltratie van verontreinigd water te voorkomen. Een piste zou kunnen zijn dat in die beschermingszones alleen open, bovengrondse infiltratievoorzieningen worden toegestaan die ook visueel controleerbaar zijn.