FEDERATIES  
Riorama 23 – september 2018

Propere waterlopen tegen 2027

Vlario stelt memorandum voor volgende Vlaamse regering voor

Vlario houdt de vinger aan de pols en heeft haar memorandum voor de volgende Vlaamse regering klaar met als kernboodschap: propere waterlopen tegen de Europese deadline van 2027.

De Europese Kaderrichtlijn Water beoogt een ‘goede toestand’ van de watersystemen tegen uiterlijk 2027. Gezien de doorlooptijden van rioleringsprojecten dient de volgende Vlaamse regering – als laatste effectieve regering voor de deadline van 2027 - alles op alles te zetten om de nodige investeringen te realiseren. Volgens de meest recente informatie van het Europese Milieuagentschap bereikt nog geen enkele van de beoordeelde Vlaamse rivieren een goede ecologische toestand. Meer nog, de toestand van 87% van de Vlaamse rivieren wordt ronduit als slecht of ontoereikend beoordeeld. Belangrijk voor die goede toestand is de inzameling en zuivering van huishoudelijk afvalwater. In Vlaanderen gaan de gevolgen van de klimaatwijziging vooral over waterveiligheid en over schade aan de natuur. Er gaat geen zomer meer voorbij in Vlaanderen zonder schade door wateroverlast of droogte. In 2016 liep de totale schade voor verzekeraars van waterschade op tot 305 miljoen euro. Ook de natuur en de landbouw komen in het vizier, beide bedreigd door de droogte en door de vervuiling van grondwater en waterlopen. De geschatte tol van de droogte voor de landbouw voor 2016 bedraagt 34 miljoen euro. Het is hoog tijd om ook met ons waterbeleid te evolueren naar ‘natuurlijk kapitaal’: climate proof, groene infrastructuur, groene/blauwe steden, ….

De oplossingen zijn haalbaar en daarom vraagt Vlario:

1. Responsabiliseer de gemeenten beleidsmatig en financieel, want integraal waterbeheer is meer dan het afwegen en integreren van maatregelen ten behoeve van natuurlijke gebruiksfuncties. De basis is dat rioolbeheer en regenwaterbeheer inherent verbonden zijn met wegbeheer en met het beheer van de publieke ruimte. Daarom moeten riool- en regenwaterbeheer rechtstreeks aangestuurd blijven door gemeenten en moeten deze gemeenten maximaal betrokken blijven. Via een maximale horizontale afstemming met de nutssectoren en wegbeheerders kan een minimale hinder worden verzekerd bij werkzaamheden. Een goede samenwerking biedt duidelijke maatschappelijke, financiële en ecologische voordelen. Op dit moment zijn bovendien nog vele dossiers geblokkeerd bij rioolbeheerders. Dit moet met prioriteit worden aangepakt en opgelost.

2. Sluitende financiering: wie iets loost op de riolering, betaalt.

Vlario vraagt een sluitende financiering voor investeringen (vervanging en uitbreiding) en beheer van het rioolstelsel waarbij rekening wordt gehouden met het vervuiler/gebruiker-betaalt-principe zoals opgenomen in de Europese Kaderrichtlijn Water. Vlario vraagt volgende componenten tezamen te bekijken om te komen tot een sluitende financiering, zeker wanneer de vraag wordt gesteld: kan Vlaanderen zich veroorloven dat er nog 20% afvalwater ongezuiverd wordt geloosd?

a. De saneringsbijdrage. Uit de VMM-rapportering blijkt dat de saneringsbijdrage niet optimaal wordt besteed. Vlario pleit ervoor dat de tarieven en investeringsplannen altijd transparant en planmatig bepaald moeten worden zodat de tarieven overeenstemmen met de kosten van het rioolbeheer.

b. Gewestelijke subsidies. Vlario pleit voor een grondige herziening van het subsidiebesluit waarin zekerheid wordt geboden over de te ontvangen subsidies. Dit gewijzigd subsidiebesluit dient er mede voor te zorgen dat projecten sneller worden gerealiseerd.

c. Infiltratiebonus. 50 à 60% van de rioolkost wordt veroorzaakt door de afvoer van regenwater. Die zit momenteel mee verrekend in de saneringsbijdrage. Het Vlaamse regenwatergebruik blijft ontzettend laag (<10%)! 99% van ons huishoudelijk afval is vloeibaar en dat ‘sorteren’ we nog veel te weinig. Burgers die geen regenwater afvoeren maar zinvol gebruiken en ter plaatse houden, dienen hier niet voor te betalen. Met een transparante waterfactuur waar de kosten voor de afvoer (en zuivering) van regen- en afvalwater opgesplitst en apart vermeld worden, krijgt de burger de mogelijkheid om van een infiltratiebonus te genieten.

d. Assetmanagement. Alle gemeenten en rioolbeheerders moeten werk maken van een degelijk Assetmanagementplan.

e. We hebben nood aan een openbare dienstverplichting tussen de Vlaamse overheid en de gemeente/rioolbeheerder waarin de rechten en plichten van beide partijen staan beschreven. VLARIO vraagt om werk te maken van zulke openbare dienstverplichting

3. Effectief bronbeleid en handhaving van de lozingsvoorschriften.

a. Een efficiënte handhaving is een voorwaarde om de planning waar te kunnen maken.

b. Een gemeentelijk hemelwaterplan is noodzakelijk. Vlario vraagt dat de Vlaamse overheid de opmaak in iedere gemeente stimuleert.

c. Bij de inrichting van het publiek domein moet er voldoende ruimte worden gegeven aan water. Vlario pleit voor een toekomstgerichte, natural based oplossing waar water het centrale punt is. De gevolgen van de klimaatopwarming hebben veel met water te maken. Dit gaat over te veel of te weinig water, buffercapaciteit, de inrichting van onze steden …. Europa zet sterk in op de groene, circulaire en grondstofefficiënte economie. Hoe zal de watersector zich verhouden tot de economie van de toekomst? Een toekomstgerichte, systemische visie is aan de orde.

4. Aandacht voor kwaliteit en verantwoord beheer van het bestaand stelsel.

a. Beheer van infrastructuur. Vlario is ervan overtuigd dat de overheid dit aspect moet integreren in het toezicht op de rioolbeheerders. Berekeningen wijzen uit dat een jaarlijkse investering van 2% van de nieuwwaarde van het stelsel een minimum is.

b. Kwaliteit bij de aansluiting. Vlario pleit er voor om de Gewestelijke Verordening Hemelwater te combineren met de invoering van een uniform reglement op de rioolaansluitingen.

c. Keuring van privé-riolering. Vlario vraagt om de keuring uit te breiden tot controle van de verplichtingen inzake infiltratie en buffering zoals deze staan bepaald in de omgevingsvergunning en Vlarem II. Voorts vraagt Vlario om een inventaris van rioolstelsel te voorzien waarbij de burger geïnformeerd wordt over zijn verplichtingen en toekomstige afkoppeling.

d. Er is nood aan een degelijke en gecoördineerde kennisopbouw in Vlaanderen. Vlario kan en wil met haar internationale expertise als overlegplatform en kenniscentrum hierbij een centrale rol spelen als neutrale draaischijf.

5. Zorg mee voor een snellere realisatie van rioleringsprojecten. Vlario pleit ervoor dat de volgende Vlaamse regering haar verantwoordelijkheid opneemt om deze lange doorlooptijden mee te verkorten. Uit de inventaris die werd opgemaakt door Vlario, blijken gecombineerde dossiers een van de meest voorkomende oorzaken te zijn van vertragingen. Een betere afstemming van de budgetten (ook binnen de verschillende departementen van de Vlaamse overheid) en het duidelijk formaliseren van de projectpartners betekent een serieuze versnelling van het projectverloop.

Voor meer info: www.vlario.be.